Akcesoria do matchy i yerba mate

Chasen, chashaku i czarka do matchy - co jest czym

Trzy japońskie nazwy wracają w każdym opisie i łatwo je pomylić. Chasen to bambusowa miotełka do ubijania, jedyne narzędzie w tym zestawie, które faktycznie robi piankę. Chashaku to wąska bambusowa łyżeczka do odmierzania proszku. Chawan, po polsku czarka albo miseczka do matchy, to szerokie naczynie, w którym całość się miesza.

Reszta sprzętu do matchy jest dodatkiem. Podstawka trzyma miotełkę w kształcie, sitko rozbija zbrylony proszek, a miarka ze stali zastępuje chashaku, gdy zależy Ci na identycznej porcji za każdym razem.

Jakie akcesoria są niezbędne do przygotowania matchy i yerba mate?

Do matchy minimum są dwa przedmioty: chasen i naczynie o szerokim dnie. Bez miotełki proszek zostanie na dnie w grudkach, bez szerokiej miseczki nie ma jak wykonać ruchu nadgarstkiem. Łyżeczka, podstawka i sitko do matchy dokładają wygody, ale pierwszą czarkę zrobisz bez nich.

Yerba mate wymaga zupełnie innego kompletu: matero, metalowej bombilli z sitkiem na końcu i termosu z wodą o temperaturze około 75-80 stopni. W tej kategorii znajdziesz na razie wyłącznie sprzęt do matchy, a samą yerbę mate mamy w dziale herbat.

Miotełka do matchy chasen - dlaczego bambus zamiast trzepaczki

Wypustki chasenu są cienkie i sprężyste, więc przechodzą przez proszek zamiast pchać go przed sobą. Metalowa trzepaczka ma kilka sztywnych drutów i te same grudki obraca w kółko. Nasza bambusowa miotełka do herbaty matcha jest wykonywana ręcznie z bambusa, tak jak chaseny robi się w Japonii od setek lat.

W ofercie stoi też wersja z dłuższą rączką, 15,5 cm zamiast klasycznej krótkiej rękojeści. Sprawdza się, gdy ubijasz matchę w wyższym naczyniu albo od razu w szklance na latte.

Łyżeczka chashaku i miarka - ile proszku na jedną porcję

Chashaku ma 19 cm długości i jest wycięte z jednego kawałka naturalnego bambusa. Wyprofilowana końcówka nabiera powtarzalną porcję, a przy zwykłej łyżeczce od herbaty ta sama matcha raz wychodzi wodnista, raz gorzka. Dwie miarki to typowa porcja na usucha, trzy do czterech na gęstą koicha.

Jeśli wolisz metal, jest też miarka do matchy ze stali nierdzewnej o długości 11,5 cm. Nie chłonie wilgoci i łatwiej ją domyć, choć traci ten łagodny profil bambusowej łyżeczki.

Czarka chawan i miseczka do matchy - kształt ułatwiający ubijanie

Kamionkowa czarka Taiki ma 0,4 l pojemności, 12 cm średnicy i 7 cm wysokości. Te proporcje robią robotę: przy dwunastu centymetrach szerokości miotełka ma miejsce na ruch, a gotowy napar zajmuje mniej niż jedną czwartą naczynia, więc nic nie wychodzi poza krawędź.

Kamionka trzyma ciepło dłużej niż cienkie szkło, a szkliwo reaktywne sprawia, że każdy egzemplarz wychodzi trochę inny. Tę miseczkę do matchy umyjesz w zmywarce i podgrzejesz w mikrofali, co przy ceramice o rzemieślniczym wyglądzie nie jest oczywiste.

Podstawka pod chasen - po co komu ceramiczny stojak

Mokry chasen suszony na płasko rozjeżdża się na boki i wypustki tracą łuk. Porcelanowa podstawka trzyma je w pierwotnym kształcie, dopóki bambus nie wyschnie.

Jeśli robisz matchę raz w tygodniu, spokojnie obejdziesz się bez niej. Przy codziennym rytuale to drobiazg, który realnie wydłuża życie miotełki.

Matcha latte i delikatna pianka - gdzie kończy się tradycyjny zestaw

Chasen ubija matchę z wodą. Mleka nie spieni, bo nie po to powstał. Do matcha latte z aksamitną pianką potrzebny jest spieniacz i w tej kategorii stoi ręczny Subminimal NanoFoamer Lithium na akumulatorze.

Uczciwe zastrzeżenie: jeśli pijesz wyłącznie matchę z mlekiem i lodem, tradycyjny zestaw akcesoriów do matchy niewiele u Ciebie zmieni. Różnicę, którą robi bambusowa miotełka, czuć przede wszystkim w matchy pitej na czysto.

Jak dbać o akcesoria do matchy po każdym parzeniu

Bambus myje się wyłącznie w ciepłej wodzie, bez detergentu i bez zmywarki. Płyn wchodzi w pory i potem czuć go w naparze, a wysoka temperatura rozkleja wypustki chasenu. Po opłukaniu odstaw miotełkę na podstawkę wypustkami do góry i zostaw do wyschnięcia na powietrzu.

Czarka Taiki znosi zmywarkę, więc ceramikę i bambus traktujesz inaczej, mimo że stały obok siebie w jednym zestawie. Chashaku wystarczy przetrzeć suchą ściereczką, bo proszek do bambusa nie przywiera.

Na ile starcza bambusowa miotełka i kiedy ją wymienić

Chasen jest materiałem eksploatacyjnym. Wypustki pękają po kolei, najpierw te zewnętrzne, i to normalne zużycie, nie wada wykonania. Do wymiany nadaje się wtedy, gdy ubytków jest kilka i pianka przestaje się zbierać, albo gdy bambus ciemnieje i łapie zapach.

Tempo zależy głównie od suszenia. Miotełka wrzucana mokra do szuflady wysiada dużo szybciej niż ta stojąca na podstawce.

Jak dobrać akcesoria do matchy, którą pijesz

Matcha ceremonialna, pita na czysto, korzysta z pełnego zestawu. Dobrze ubita daje gładki napar bez piaskowej goryczy na języku. Matcha kulinarna i tak trafi do ciasta, shake'a albo latte, więc chasen nie jest jej potrzebny, bo blender zrobi to samo.

Jeśli dopiero wybierasz proszek, zacznij od klasy herbaty, a sprzęt dobierz później. Różnice między klasami opisaliśmy w kategorii herbata matcha.

Czy można zastąpić tradycyjne akcesoria do matchy innymi przyborami?

Częściowo tak i nie ma w tym nic wstydliwego. Słoik z zakrętką i energiczne potrząsanie rozbija grudki w zimnej matchy. Spieniacz elektryczny da pianę, tyle że grubszą i szybciej opadającą. Szeroka miseczka z kuchennej szafki zastąpi chawan bez straty smaku.

Czego nie zastąpisz sensownie: sitka przy zbrylonym proszku oraz chasenu w gorącej koicha, gdzie proszku jest dużo, wody mało i nic innego tego nie rozprowadzi. Reszta to kwestia wygody i tego, czy chcesz mieć z parzenia codzienny rytuał, czy sam napój.

Najczęstsze pytania o akcesoria do matchy

Czy chasen do matchy jest konieczny?

Do matchy pitej na czysto praktycznie tak. Żadne inne narzędzie nie rozprowadza proszku równie dokładnie przy tak małej ilości wody. Do matcha latte wystarczy spieniacz.

Czy matchawan jest konieczny do przygotowania matchy?

Nie, ale szerokie dno już tak. W wysokim kubku końcówki miotełki obijają się o ścianki i pękają szybciej, więc czarka chawan po prostu oszczędza chasen.

Czy akcesoria do matchy można myć w zmywarce?

Ceramika tak, czarka Taiki jest do tego przystosowana. Bambusowy chasen i chashaku nie, rozklejają się po kilku cyklach. Te dwa myjesz ręcznie w ciepłej wodzie.

Czy potrzebuję sitka do matchy?

Przy świeżo otwartej puszce zwykle nie. Gdy proszek leżał dłużej i zaczął się brylić, przesyp go przez drobne sitko kuchenne albo rozprowadź najpierw odrobiną wody na gładką pastę i dopiero dolej resztę.

Co jest lepsze, yerba mate czy matcha?

To dwa różne rytuały. Yerbę pije się długo, dolewając wodę do matero przez pół godziny, matchę przygotowujesz w minutę i wypijasz od razu. Obie mają kofeinę, więc wybór zależy od tego, ile masz czasu rano. Do herbaty liściastej potrzebne są jeszcze inne rzeczy, zaparzacze i sitka, które zebraliśmy w akcesoriach do parzenia herbaty.